به قلم : دکتر گلبن سهراب ؛ متخصص تغذیه بالینی ؛ عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
تحریریه زندگی آنلاین : آندومتریوز یک اختلال رحمی است که معمولا با درد همراه است. در این بیماری، بافتی مشابه پوشش داخلی رحم (آندومتر) خارج از محل طبیعی خود رشد میکند. این بافت میتواند در تخمدانها (آندومتریوز تخمدانی)، لولههای فالوپ و بافتهای اطراف لگن مستقر شود. گاهی اوقات در نواحی دیگر بدن نیز ممکن است بافت مشابه آندومتر یافت شود، اما این موارد نادر است.
همانند آندومتر واقعی، این بافت خارجی نیز در طول چرخه قاعدگی ضخیم و سپس تجزیه میشود. از آنجایی که این بافت راهی برای خروج از بدن ندارد، باعث خونریزی شدید و درد میشود. در مواردی که تخمدانها درگیر میشوند، کیستهایی به نام «کیست آندومتریوما» یا «کیست آندومتریوز» تشکیل میگردد. نفوذ بافت آندومتریوز به بافتهای اطراف لگن میتواند منجر به چسبندگی اندامهای لگنی به یکدیگر شود که این امر میتواند بر باروری تأثیر بگذارد. امروزه تحقیقات گستردهای در زمینه آندومتریوز و تأثیر آن بر باروری در حال انجام است. التهاب و سطوح بالای هورمون استروژن میتواند علائم آندومتریوز را بدتر کند، رژیم غذایی شما میتواند هم بر سطح هورمونها و هم بر علامتهای اندومتریوز تأثیر بگذارد. غذایی که میخورید نقش مهمی در کمک به بدن در مبارزه با التهاب و تعادل استروژن و کنترل علائم آندومتریوز دارد.
توصیههای تغذیهای آندومتریوز
به منظور کنترل التهاب و کاهش درد در اندومتریوز بهتر است یک برنامه غذایی غنی از مواد مغذی و مقوی داشته باشید. استفاده از مواد غذایی با منشا گیاهی مانند میوهها، سبزیها، حبوبات و مغزها میتواند مواد مغذی مورد نیاز شما را تامین کند.
توصیههای تغذیهای زیر را دنبال کنید
روغن مصرفی شما بهتر است روغن کانولا یا روغن زیتون باشد.
از مصرف انواع روغنهای جامد، کره، خامه و مارگارین پرهیز نمایید.
گوشت قرمز و فرآوردههای گوشتی تهیه شده از گوشت قرمز را محدود کنید. گوشت قرمز را هفتهای دو بار بیشتر مصرف نکنید. بیشتر از انواع گوشتهای سفید مانند مرغ، ماهی و حبوبات استفاده نمایید. روغنهای جامد و گوشت قرمز میتوانند منشا التهاب در بدن شما باشند و درد و ناراحتی شما را تشدید کنند.
جایگزینی گوشت قرمز با پروتئین سویا یا سایر پروتئینهای گیاهی مانند سایر انواع حبوبات میتواند به کاهش علائم کمک کند. مصرف مقادیر خیلی زیاد سویا توصیه نمیشود، اما مصرف در حد تعادل میتواند مفید باشد. مصرف 25 تا 40 گرم پروتئین سویا به صورت روزانه بدون خطر است.
مصرف منابع کافئین مانند چای پر رنگ، قهوه و نوشابههای مشکی بهتر است محدود شود.
از آنجایی که اندومتریوز یک بیماری التهابی است، بنابراین التهاب علائم را بدتر میکند. چربیهای امگا 3 میتوانند التهاب ناشی از اندومتریوز را آرام کنند. منابع غذایی خوب امگا 3 عبارتند از: انواع ماهی به خصوص ماهی سالمون و قزلآلا، بذر کتان، دانه چیا، گیاه خرفه، گردو و روغن کانولا حاوی امگا 3 هستند.
چربیهای تکغیراشباع نیز قدرت ضد التهابی دارند. این چربیها در: آووکادو، مغزها و دانهها، روغن زیتون و کره بادامزمینی موجود هستند.
از مصرف مشروبات الکلی بپرهیزید.
بیشتر از انواع نانهای سبوسدار استفاده نمایید و از مصرف انواع نانهای سفید مانند نان لواش یا نانهای ساندویچی تهیه شده از آرد سفید پرهیز نمایید.
از مصرف انواع بیسکویت، شیرینیهای تر و خشک و کیک و کلوچه پرهیز نمایید.
روزانه یک قاشق غذاخوری دانه چیا را در یک پارچ آب بریزید و جای آب مصرف نمایید.
مواد غذایی که حاوی آنتیاکسیدانهای طبیعی هستند، مانند میوهها و سبزیهای با رنگهای متنوع بسیار در کاهش علائم شما موثرند. انواع توتها به خصوص شاهتوت، چغندر، کلم براکلی و ... را در برنامه غذایی روزانه جای دهید.
روزانه دو لیوان شیر یا ماست مصرف نمایید. لبنیات مصرفی خود را از نوع کمچرب و ترجیحا پروبیوتیک انتخاب نمایید.
از مصرف آبمیوهها به جای خود میوه کامل خودداری نمایید.
مواد غذایی حاوی ویتامین E مانند انواع جوانههای غلات یا حبوبات و مغزها و دانهها را در برنامه غذایی خود جای دهید.
زردچوبه حاوی ماده موثرهای به نام کورکومین است که بسیار در کاهش التهاب موثر میباشد.
منابع غذایی حاوی عنصر روی چرخههای قاعدگی شما را تنظیم میکنند که برای تعادل هورمونی شما مهم است. روی به بدن شما کمک میکند تخمک آزاد نماید. زمانی که تخمکگذاری میکنید، پروژسترون تولید میکنید که استروژن را متعادل میکند. بیشترین منابع غذایی حاوی روی منابع حیوانی هستند.
منابع خوب روی عبارتند از: انواع گوشتها به خصوص گوشت مرغ یا بوقلمون، گوشت قرمز (کمچرب و محدود)، همچنین تخممرغ، مغزها و دانهها هم منابع خوب روی هستند.
تاثیر فعالیت بدنی در کنترل علائم آندومتریوز را جدی بگیرید. روزانه 40 دقیقه پیادهروی نمایید. ورزش یوگا هم بسیار برای شما مفید است.a
