به قلم : مهرنوش رجایی ؛ روانشناس تربیتی
تحریریه زندگی آنلاین : مقطع سنی کودکان یکی از مهمترین و حساسترین مقاطع سنی محسوب میشود که لازم است در تمام زمینههای مختلف تربیتی، بهترین و مناسبترین شیوههای ممکن به کار گرفته شود، چرا که نه تنها تاثیرات مثبت آن در عملکرد کودکان نقش بسیار مهمی دارد، بلکه از طرفی اثرات آن نیز به مرور زمان و در بزرگسالی بچه ها کاملا مشهود و نمایان میشود. یکی از مواردی که میتوان در این رابطه از آن صحبت کرد، بحث واگذاری اختیارات لازم به کودکان و نوجوانان است. در ادامه با پرداختن به این موضوع که اصلا به چه میزان میشود یکسری اختیاراتی را به بچهها واگذار کرد و به طور کلی واگذاری برخی از اختیارات چه تاثیراتی در زندگی کودکان میتواند داشته باشد، به این موضوع میپردازیم.
بیشتربخوانید:
چگونه کودک مسئولیت پذیر پرورش دهیم؟
آیا با واگذاری اختیارات به کودکان موافقید؟
شاید خیلیها تصور کنند که بچهها به دلیل سن کم و توان جسمی محدودی که دارند، نباید انتظار انجام کاری را از آنان داشت، اما واقعیت امر در این موضوع به شکل دیگری است که لازم است نسبت به آن توجه کافی صورت گیرد.
هرگز فراموش نکنید که؛ قرار نیست بچهها را به کارهایی سخت و خارج از توانشان وادار کرد، بلکه با توجه به توان جسمی و رشد عقلی آنان میتوان برخی از کارها را به آنان محول کرد.
در واقع از همان ابتدا با محول نمودن بعضی از کارها روحیه مشارکت و مسئولیتپذیری را میتوان در آنان تقویت نمود و با ایجاد این نگرش که همه افراد با توجه به شرایط سنی و تواناییهایشان باید عهده دار یکسری وظایف باشند، این امکان فراهم میشود تا آنان درک درستی از این موضوع پیدا کرده و یک شناخت کلی از مسئولیت و تعهد در آنها ایجاد شود که این خود به عنوان اولین قدم زمینههای رشد فردی و اجتماعی کودکان را فراهم میسازد و به کسب مهارتهای فردی و اجتماعی آنان کمک موثری میکند.
هر چقدر در واگذاری و محول نمودن یکسری از اختیارات به کودکان، مصممتر و جدیتر رفتار شود، قطعا بچهها در موقعیتهای مختلف زندگی مهارتهای بیشتری کسب میکنند؛ مهارتها و تواناییهایی که در طول زندگی فردی و اجتماعی خود به شکل فعالیتهای کاربردی از آن بهره لازم را میبرند.
بیتردید وقتی شما کاری را به فرزندتان میسپارید و اختیار انجام کاری را به او میدهید، نه تنها او را برای مسئولیتهای بزرگتر در زندگی آماده میکنید، بلکه او را به این آگاهی میرسانید که برای رشد و پیشرفت و ادامه یک زندگی موفق و سالم باید مسئولیتپذیر بود و نسبت به انجام درست کارها و ادامه آن تعهد داشت.
بیشتربخوانید:
سبک فرزندپروری آسان گیرانه ، رایجترین روش میان والدین
در حقیقت بچهها معنی تعهد و مسئولیتپذیری را هنگام قبول کار و یا فعالیتی که به آنها سپرده شده است، درک میکنند، چون عملا در شرایط قبول مسئولیت و انجام کار قرار دارند.
واگذاری و دادن برخی اختیارات به بچهها باعث بالا رفتن اعتماد به نفس و خود باوری در آنان شده و توانایی تصمیمگیری را در آنها افزایش میدهد.
از آنجایی که مهارت تصمیمگیری فرآیندی است که به واسطه آن میتوان تشخیص داد که چه کار و یا فعالیتی را چطور و چگونه میتوان انجام داد، بچهها هم از این امر مستثنی نیستند.
زمانی که اختیاری به آنها داده شود و یا کاری به آنان واگذار گردد، از اعتمادی که به آنها شده باعث میشود تا خود را باور داشته و به تواناییهایشان ایمان آورند که همین نگاه مثبت باعث بالا رفتن اعتماد به نفس در آنان میشود.
بچهها با قرار گرفتن در چنین شرایطی تصمیمگیری را فرا گرفته و بر اساس تصمیماتی که میگیرند با فکر و اندیشه بهتری جلو می روند.
با واگذاری برخی از اختیارات به کودکان زمینههای ایجاد و برقراری یک ارتباط درست و سالم در آنان شکل میگیرد، خصوصا در محیطهای آموزشی و مدارس این امکان بیشتر فراهم است تا بچهها با قرار گرفتن در گروههای مختلف آموزشی، ورزشی و ... و انتخاب به عنوان سرگروه، با دیگر همسالان خود در تعامل و ارتباط بیشتری قرار گیرند و به بیان نقطهنظرات و دیدگاههای خود بپردازند.
وجود این گونه جمعها موقعیت را به گونهای فراهم میکند که حتی به لحاظ کلامی و ارتباطی که بین بچهها شکل میگیرد، به راحتی بتوان نظرات شخصی خود را بیان کرد و به عنوان کسی که اختیار و مسئولیتی به او واگذار شده است، راهکارها و ایدههای خود را آشکار بیان نمود.
بیشتربخوانید:
راهکارهای تقویت حس ارزشمندی در کودک